Nghị định 324/2025/NĐ-CP về chính sách ưu đãi thuế trung tâm tài chính quốc tế tài chính tại Việt Nam đã thiết lập một số cơ chế tài chính đáng chú ý, trong đó có chính sách ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp đối với dự án đầu tư mới phát sinh tại địa bàn Trung tâm tài chính quốc tế.
Các chính sách này được kỳ vọng góp phần tăng sức hấp dẫn của Việt Nam đối với nhà đầu tư, định chế tài chính và doanh nghiệp hoạt động trong hệ sinh thái tài chính quốc tế. Tuy nhiên, ưu đãi thuế không được áp dụng tự động cho mọi doanh nghiệp. Để được hưởng ưu đãi, doanh nghiệp cần xác định đúng điều kiện áp dụng, ngành nghề, địa bàn, thời điểm phát sinh doanh thu, thời điểm có thu nhập chịu thuế và phương pháp hạch toán.
Việc hiểu sai điều kiện hoặc áp dụng sai thời điểm hưởng ưu đãi có thể làm phát sinh rủi ro điều chỉnh thuế, truy thu thuế, tiền chậm nộp hoặc xử phạt theo quy định. Vì vậy, doanh nghiệp và bộ phận tài chính cần rà soát kỹ trước khi lập kế hoạch đầu tư, kê khai và hạch toán.
Nghị định 324/2025/NĐ-CP quy định chính sách tài chính áp dụng trong Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam. Đối với thuế thu nhập doanh nghiệp, Nghị định đưa ra các mức ưu đãi khác nhau tùy theo việc dự án đầu tư mới có thuộc ngành, nghề ưu tiên phát triển tại Trung tâm tài chính quốc tế hay không. Điểm quan trọng cần lưu ý là ưu đãi thuế chỉ áp dụng đối với thu nhập của doanh nghiệp từ thực hiện dự án đầu tư mới phát sinh tại địa bàn Trung tâm tài chính quốc tế, khi đáp ứng điều kiện theo Nghị định 324/2025/NĐ-CP và pháp luật thuế thu nhập doanh nghiệp có liên quan. Do đó, doanh nghiệp cần trả lời các câu hỏi chính sau: Đối với thu nhập của doanh nghiệp từ thực hiện dự án đầu tư mới phát sinh tại địa bàn Trung tâm tài chính quốc tế thuộc ngành, nghề ưu tiên phát triển, Nghị định 324/2025/NĐ-CP quy định mức ưu đãi như sau: Đây là nhóm ưu đãi cao hơn và có thời gian áp dụng dài hơn. Tuy nhiên, để áp dụng chính sách này, doanh nghiệp cần chứng minh dự án thuộc ngành, nghề ưu tiên phát triển tại Trung tâm tài chính quốc tế và đáp ứng các điều kiện liên quan. Doanh nghiệp không nên chỉ dựa vào tên gọi ngành nghề hoặc mô tả kinh doanh chung để kết luận được hưởng ưu đãi. Cần đối chiếu cụ thể với danh mục ngành, nghề ưu tiên, hồ sơ đăng ký đầu tư, giấy phép hoạt động, thực tế vận hành và nguồn thu nhập phát sinh.
Tổng quan về chính sách ưu đãi thuế tại Trung tâm tài chính quốc tế
Mức ưu đãi thuế TNDN đối với ngành, nghề ưu tiên phát triển
Mức ưu đãi thuế TNDN đối với ngành, nghề không thuộc diện ưu tiên
Đối với thu nhập của doanh nghiệp từ thực hiện dự án đầu tư mới phát sinh tại địa bàn Trung tâm tài chính quốc tế nhưng không thuộc ngành, nghề ưu tiên phát triển, Nghị định 324/2025/NĐ-CP quy định:
- Áp dụng thuế suất thuế TNDN 15% trong thời gian 15 năm;
- Miễn thuế TNDN tối đa 02 năm;
- Giảm 50% số thuế TNDN phải nộp tối đa 04 năm tiếp theo.
Mức ưu đãi này vẫn có ý nghĩa đáng kể so với thuế suất phổ thông. Tuy nhiên, tương tự nhóm ngành nghề ưu tiên, doanh nghiệp vẫn phải xác định đúng phạm vi thu nhập được hưởng ưu đãi và phải đáp ứng điều kiện theo quy định.
Nếu doanh nghiệp vừa có hoạt động được ưu đãi, vừa có hoạt động không được ưu đãi, việc hạch toán riêng hoặc phân bổ doanh thu, chi phí là yêu cầu rất quan trọng.
Ưu đãi đối với dự án đầu tư mở rộng
Đối với dự án đầu tư mở rộng thuộc ngành, nghề ưu tiên phát triển tại Trung tâm tài chính quốc tế và phát sinh tại địa bàn Trung tâm tài chính quốc tế, việc áp dụng ưu đãi thuế cần thực hiện theo nguyên tắc, tiêu chí và điều kiện của pháp luật thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành.
Doanh nghiệp cần rà soát kỹ các yếu tố như quy mô vốn tăng thêm, công suất tăng thêm, phạm vi mở rộng, thời điểm phát sinh thu nhập tăng thêm và khả năng hạch toán riêng phần thu nhập từ dự án mở rộng.
Không nên mặc định rằng mọi hoạt động mở rộng tại Trung tâm tài chính quốc tế đều được hưởng ưu đãi. Việc áp dụng cần có hồ sơ chứng minh và cơ sở pháp lý phù hợp.
Thời điểm bắt đầu tính thuế suất ưu đãi
Thời gian áp dụng thuế suất ưu đãi đối với thu nhập từ dự án đầu tư mới được tính từ năm đầu tiên dự án đầu tư mới của doanh nghiệp có doanh thu.
Điều này có nghĩa là doanh nghiệp cần xác định chính xác năm đầu tiên dự án phát sinh doanh thu để tính thời gian áp dụng thuế suất ưu đãi. Việc ghi nhận doanh thu cần phù hợp với chuẩn mực kế toán, pháp luật thuế và hồ sơ giao dịch thực tế.
Nếu xác định sai thời điểm phát sinh doanh thu, doanh nghiệp có thể áp dụng sai thời hạn ưu đãi, dẫn đến rủi ro điều chỉnh thuế khi cơ quan thuế kiểm tra.
Thời điểm bắt đầu tính miễn, giảm thuế và quy tắc 03 năm
Khác với thời gian áp dụng thuế suất ưu đãi, thời gian miễn thuế, giảm thuế được tính từ năm đầu tiên có thu nhập chịu thuế từ dự án đầu tư.
Trường hợp dự án không có thu nhập chịu thuế trong 03 năm đầu, kể từ năm đầu tiên có doanh thu từ việc thực hiện dự án đầu tư mới phát sinh tại địa bàn Trung tâm tài chính quốc tế, thời gian miễn thuế, giảm thuế được tính từ năm thứ 04.
Quy tắc 03 năm này là cơ chế xác định thời điểm bắt đầu tính thời gian miễn, giảm thuế trong trường hợp dự án chưa có thu nhập chịu thuế trong giai đoạn đầu. Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý để tránh nhầm lẫn giữa:
- Thời điểm có doanh thu;
- Thời điểm có thu nhập chịu thuế;
- Thời điểm bắt đầu tính thuế suất ưu đãi;
- Thời điểm bắt đầu tính miễn, giảm thuế.
Yêu cầu hạch toán riêng thu nhập được ưu đãi
Nghị định 324/2025/NĐ-CP yêu cầu doanh nghiệp phải hạch toán riêng thu nhập từ thực hiện dự án đầu tư phát sinh tại địa bàn Trung tâm tài chính quốc tế được hưởng ưu đãi thuế với thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh không được hưởng ưu đãi.
Đây là yêu cầu rất quan trọng trong quản trị thuế. Nếu doanh nghiệp không hạch toán riêng rõ ràng, việc xác định thu nhập được hưởng ưu đãi có thể bị điều chỉnh.
Doanh nghiệp nên thiết lập hệ thống kế toán và quản trị nội bộ ngay từ đầu, bao gồm:
- Mã dự án hoặc trung tâm chi phí riêng;
- Tài khoản kế toán theo dõi doanh thu, chi phí, lợi nhuận của dự án;
- Quy trình phân bổ chi phí chung;
- Hồ sơ chứng từ cho từng khoản thu nhập, chi phí;
- Báo cáo nội bộ để đối chiếu với hồ sơ kê khai thuế.
Phân bổ thu nhập ưu đãi khi không hạch toán riêng được
Trong một số trường hợp, doanh nghiệp có khoản doanh thu hoặc chi phí dùng chung, không thể hạch toán riêng một cách tuyệt đối. Khi đó, Nghị định cho phép xác định phần thu nhập được hưởng ưu đãi theo tỷ lệ doanh thu hoặc chi phí được trừ của hoạt động được ưu đãi so với tổng doanh thu hoặc tổng chi phí được trừ của doanh nghiệp trong kỳ tính thuế.
Có thể hiểu theo công thức khái quát:
Thu nhập được hưởng ưu đãi = Tổng thu nhập chịu thuế x Tỷ lệ phân bổ phù hợp
Trong đó, tỷ lệ phân bổ có thể dựa trên doanh thu hoặc chi phí được trừ của hoạt động được ưu đãi so với tổng doanh thu hoặc tổng chi phí được trừ của doanh nghiệp trong kỳ tính thuế, tùy trường hợp và căn cứ áp dụng.
Doanh nghiệp cần lưu ý rằng phương pháp phân bổ phải hợp lý, nhất quán, có hồ sơ giải trình và phù hợp với bản chất hoạt động. Không nên chọn phương pháp phân bổ chỉ nhằm tối đa hóa ưu đãi nếu không có cơ sở chứng minh.
Trường hợp năm đầu tiên có thời gian hưởng ưu đãi dưới 12 tháng
Trường hợp dự án đầu tư mới của doanh nghiệp tại năm đầu tiên phát sinh doanh thu, thu nhập được hưởng ưu đãi thuế có thời gian dưới 12 tháng, doanh nghiệp có thể lựa chọn:
- Hưởng ưu đãi thuế ngay từ kỳ tính thuế phát sinh doanh thu, thu nhập đó; hoặc
- Đăng ký với cơ quan thuế thời gian bắt đầu được hưởng ưu đãi thuế từ kỳ tính thuế tiếp theo.
Nếu doanh nghiệp đăng ký bắt đầu hưởng ưu đãi từ kỳ tính thuế tiếp theo, doanh nghiệp vẫn phải xác định số thuế phải nộp từ dự án đầu tư này của năm đầu tiên phát sinh doanh thu, thu nhập để nộp ngân sách nhà nước theo quy định.
Quy định này giúp doanh nghiệp có cơ chế xử lý phù hợp trong trường hợp kỳ đầu tiên quá ngắn, nhưng việc lựa chọn cần được cân nhắc kỹ trên cơ sở kế hoạch tài chính, dòng tiền, thu nhập chịu thuế và hồ sơ đăng ký với cơ quan thuế.
Trường hợp chuyển đổi kỳ tính thuế
Nếu doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi kỳ tính thuế thu nhập doanh nghiệp, bao gồm chuyển đổi từ năm dương lịch sang năm tài chính hoặc ngược lại, kỳ tính thuế thu nhập doanh nghiệp của năm chuyển đổi không được vượt quá 12 tháng.
Đối với doanh nghiệp đang trong thời gian được hưởng ưu đãi thuế TNDN mà thực hiện chuyển đổi kỳ tính thuế, doanh nghiệp có thể lựa chọn:
- Hưởng ưu đãi trong năm chuyển đổi kỳ tính thuế; hoặc
- Nộp thuế theo mức thuế suất không được hưởng ưu đãi của năm chuyển đổi kỳ tính thuế và hưởng ưu đãi thuế sang năm tiếp theo.
Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hoặc thuộc tập đoàn đa quốc gia nên đặc biệt lưu ý quy định này khi đồng bộ kỳ kế toán, kỳ báo cáo tài chính và chính sách thuế với công ty mẹ.
Trường hợp trùng lặp nhiều ưu đãi thuế
Trong cùng một khoảng thời gian, nếu doanh nghiệp có thu nhập từ thực hiện dự án đầu tư mới phát sinh tại địa bàn Trung tâm tài chính quốc tế được hưởng ưu đãi khác với quy định tại Nghị định 324/2025/NĐ-CP, doanh nghiệp được lựa chọn hưởng ưu đãi thuế có lợi nhất theo quy định của pháp luật về thuế TNDN.
Việc lựa chọn ưu đãi cần được thực hiện cẩn trọng, có hồ sơ so sánh, căn cứ pháp lý và tính toán cụ thể. Doanh nghiệp không nên áp dụng đồng thời nhiều chính sách ưu đãi cho cùng một khoản thu nhập nếu pháp luật không cho phép.
Những rủi ro thường gặp khi áp dụng ưu đãi thuế
Doanh nghiệp cần lưu ý một số rủi ro phổ biến sau:
1. Xác định sai ngành, nghề ưu tiên
Nếu dự án không thuộc ngành, nghề ưu tiên nhưng doanh nghiệp áp dụng mức thuế suất 10% trong 30 năm, rủi ro bị điều chỉnh ưu đãi là rất lớn.
2. Không hạch toán riêng thu nhập được ưu đãi
Nếu doanh nghiệp không theo dõi riêng doanh thu, chi phí và thu nhập của dự án được ưu đãi, cơ quan thuế có thể yêu cầu điều chỉnh cách xác định phần thu nhập được hưởng ưu đãi.
3. Xác định sai thời điểm bắt đầu ưu đãi
Nhầm lẫn giữa thời điểm có doanh thu và thời điểm có thu nhập chịu thuế có thể dẫn đến sai thời hạn áp dụng thuế suất, miễn thuế hoặc giảm thuế.
4. Thiếu hồ sơ chứng minh chi phí phân bổ
Các khoản chi phí chung như chi phí quản lý, marketing, nhân sự, công nghệ hoặc dịch vụ nội bộ cần có cơ sở phân bổ hợp lý. Nếu thiếu tài liệu chứng minh, doanh nghiệp có thể bị loại chi phí hoặc điều chỉnh thu nhập ưu đãi.
5. Áp dụng ưu đãi không nhất quán qua các kỳ tính thuế
Doanh nghiệp cần duy trì phương pháp hạch toán và phân bổ nhất quán. Việc thay đổi phương pháp qua từng kỳ cần có lý do hợp lý và hồ sơ giải trình phù hợp.
Global Vietnam Lawyers hỗ trợ nhà đầu tư, định chế tài chính và doanh nghiệp hoạt động trong Trung tâm tài chính quốc tế rà soát và áp dụng chính sách ưu đãi thuế theo Nghị định 324/2025/NĐ-CP, bao gồm:
- Rà soát điều kiện hưởng ưu đãi thuế TNDN;
- Xác định ngành, nghề ưu tiên phát triển và phạm vi thu nhập được hưởng ưu đãi;
- Tư vấn thời điểm bắt đầu tính thuế suất ưu đãi, miễn thuế, giảm thuế;
- Rà soát phương án hạch toán riêng doanh thu, chi phí và thu nhập;
- Tư vấn phương pháp phân bổ thu nhập ưu đãi khi không hạch toán riêng được;
- Hỗ trợ chuẩn bị hồ sơ giải trình ưu đãi thuế;
- Rà soát rủi ro khi trùng lặp nhiều chính sách ưu đãi;
- Phối hợp với bộ phận kế toán, kiểm toán và chuyên gia thuế trong quá trình rà soát tuân thủ;
- Hỗ trợ doanh nghiệp làm việc với cơ quan có thẩm quyền trong phạm vi được ủy quyền và pháp luật cho phép.
Nghị định 324/2025/NĐ-CP mang lại chính sách ưu đãi thuế TNDN đáng chú ý cho dự án đầu tư mới phát sinh tại địa bàn Trung tâm tài chính quốc tế. Tuy nhiên, để áp dụng đúng, doanh nghiệp cần xác định rõ điều kiện hưởng ưu đãi, ngành nghề, thời điểm phát sinh doanh thu, thời điểm có thu nhập chịu thuế và phương pháp hạch toán.
Ưu đãi thuế là cơ hội quan trọng, nhưng cũng đòi hỏi doanh nghiệp phải có hệ thống kế toán, hồ sơ pháp lý và quy trình tuân thủ phù hợp. Việc chuẩn bị kỹ ngay từ đầu sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro điều chỉnh thuế và tận dụng chính sách ưu đãi một cách hợp pháp.
Với cách tiếp cận thực tiễn, Global Vietnam Lawyers hỗ trợ doanh nghiệp nhận diện rủi ro pháp lý, xây dựng phương án tuân thủ phù hợp và chuẩn bị hồ sơ cần thiết khi áp dụng chính sách ưu đãi trong Trung tâm tài chính quốc tế.-
