Từ ngày 01/01/2026, Luật Công nghiệp công nghệ số số 71/2025/QH15 chính thức có hiệu lực, lần đầu tiên đưa tài sản số vào khung pháp lý chuyên ngành về công nghiệp công nghệ số tại Việt Nam. Đây là bước phát triển quan trọng đối với doanh nghiệp công nghệ, dự án blockchain, tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa, nhà đầu tư và các đơn vị đang nghiên cứu mô hình kinh doanh liên quan đến tài sản số.
Tuy nhiên, việc tài sản số được ghi nhận trong luật không đồng nghĩa với việc mọi hoạt động phát hành, giao dịch, đầu tư hoặc thanh toán bằng tài sản mã hóa đều được tự do thực hiện. Doanh nghiệp cần phân biệt rõ tài sản số, tài sản ảo, tài sản mã hóa, tiền pháp định, chứng khoán và các tài sản tài chính khác để xây dựng mô hình phù hợp với quy định pháp luật.
Bài viết này cung cấp cái nhìn tổng quan về khung pháp lý tài sản số Việt Nam năm 2026, các điểm cần lưu ý đối với Bitcoin, tiền mã hóa, dịch vụ tài sản mã hóa và rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp.
Tài sản số là gì theo Luật Công nghiệp công nghệ số?
Theo Luật Công nghiệp công nghệ số, tài sản số là tài sản theo quy định của Bộ luật Dân sự, được thể hiện dưới dạng dữ liệu số, được tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao và xác thực bởi công nghệ số trên môi trường điện tử.
Việc ghi nhận khái niệm tài sản số có ý nghĩa quan trọng vì tạo cơ sở pháp lý ban đầu để nhận diện và quản lý các loại tài sản tồn tại trên môi trường số. Tài sản số có thể bao gồm nhiều dạng khác nhau, chẳng hạn như nội dung số, dữ liệu số, phần mềm, tài sản ảo trong môi trường điện tử, tài sản mã hóa hoặc các đối tượng khác đáp ứng điều kiện pháp luật.
Tuy nhiên, doanh nghiệp cần lưu ý rằng không phải mọi loại dữ liệu, token, NFT hoặc tài sản mã hóa đều mặc nhiên được tự do phát hành, mua bán hoặc thương mại hóa. Việc khai thác tài sản số vẫn phải tuân thủ quy định về dân sự, đầu tư, tài chính, chứng khoán, ngân hàng, phòng chống rửa tiền, thuế, an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và bảo vệ người tiêu dùng tùy từng mô hình cụ thể.
Phân biệt tài sản số, tài sản ảo và tài sản mã hóa
Luật Công nghiệp công nghệ số ghi nhận tài sản số như một khái niệm rộng. Trong đó, tài sản ảo và tài sản mã hóa là các nhóm cần được doanh nghiệp đặc biệt lưu ý.
Tài sản ảo thường được hiểu là tài sản tồn tại trong môi trường điện tử, có thể được tạo lập, lưu trữ, chuyển giao hoặc sử dụng trong một hệ sinh thái số nhất định. Ví dụ, tài sản trong trò chơi điện tử, vật phẩm số, điểm thưởng hoặc tài sản trên nền tảng số có thể cần được xem xét tùy theo tính năng, mục đích sử dụng và khả năng chuyển giao.
Tài sản mã hóa là nhóm tài sản số sử dụng công nghệ mã hóa hoặc công nghệ số có chức năng tương tự để tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao hoặc xác thực. Các loại tiền mã hóa như Bitcoin hoặc Litecoin có thể được xem xét dưới góc độ tài sản mã hóa/tài sản ảo tùy theo quy định áp dụng và bản chất pháp lý của từng hoạt động.
Doanh nghiệp không nên chỉ dựa vào tên gọi “coin”, “token”, “NFT” hoặc “digital asset” để kết luận về tình trạng pháp lý. Cần phân tích bản chất của tài sản, quyền của người nắm giữ, mục đích phát hành, cách thức giao dịch, khả năng sinh lời, cơ chế quản trị và nghĩa vụ của tổ chức phát hành hoặc đơn vị cung cấp dịch vụ.
Bitcoin có hợp pháp tại Việt Nam từ năm 2026 không?
Bitcoin và các loại tiền mã hóa là vấn đề được nhiều cá nhân, nhà đầu tư và doanh nghiệp quan tâm. Từ năm 2026, việc tài sản số và tài sản mã hóa được ghi nhận trong Luật Công nghiệp công nghệ số là bước tiến quan trọng, nhưng không nên hiểu rằng Bitcoin hoặc tiền mã hóa được sử dụng như tiền tệ hợp pháp tại Việt Nam.
Điểm cần lưu ý là tiền mã hóa không phải là phương tiện thanh toán hợp pháp thay thế đồng Việt Nam. Do đó, doanh nghiệp và cá nhân không nên sử dụng Bitcoin, Litecoin hoặc các loại tiền mã hóa khác để thanh toán hàng hóa, dịch vụ như một loại tiền.
Đối với hoạt động giao dịch, đầu tư hoặc cung cấp dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa, doanh nghiệp cần thực hiện trong khuôn khổ pháp luật, đặc biệt là cơ chế thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP và các quy định hướng dẫn liên quan.
Nói cách khác, Bitcoin và tài sản mã hóa cần được nhìn nhận thận trọng: có thể được xem xét như một loại tài sản số/tài sản mã hóa trong khung pháp lý mới, nhưng không phải phương tiện thanh toán hợp pháp và không phải mọi hoạt động liên quan đều được tự do thực hiện.
Cơ chế thí điểm thị trường tài sản mã hóa
Nghị quyết 05/2025/NQ-CP của Chính phủ đã thiết lập cơ chế thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam. Cơ chế này áp dụng cho tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa, tổ chức phát hành tài sản mã hóa và các tổ chức, cá nhân tham gia đầu tư, hoạt động trên thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam.
Đây là bước đi quan trọng để cơ quan quản lý đánh giá thực tiễn thị trường, kiểm soát rủi ro và từng bước hoàn thiện chính sách. Doanh nghiệp có nhu cầu cung cấp dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa không nên tự triển khai hoạt động khi chưa rà soát điều kiện pháp lý, phạm vi được phép và nghĩa vụ tuân thủ.
Các hoạt động cần được đánh giá kỹ có thể bao gồm:
- Tổ chức sàn giao dịch tài sản mã hóa;
- Cung cấp ví lưu ký hoặc dịch vụ lưu ký tài sản mã hóa;
- Phát hành token hoặc tài sản mã hóa;
- Chuyển giao, phân phối hoặc niêm yết tài sản mã hóa;
- Cung cấp dịch vụ môi giới, tư vấn, quản lý hoặc hỗ trợ giao dịch tài sản mã hóa;
- Hợp tác với nền tảng nước ngoài liên quan đến tài sản mã hóa.
Mỗi mô hình có thể chịu các điều kiện và nghĩa vụ khác nhau. Doanh nghiệp cần rà soát trước khi triển khai để tránh rủi ro bị xem là cung cấp dịch vụ trái phép hoặc vi phạm quy định về tài chính, đầu tư, phòng chống rửa tiền, an toàn thông tin hoặc bảo vệ nhà đầu tư.
Điều kiện kinh doanh dịch vụ tài sản mã hóa
Dịch vụ tài sản mã hóa là lĩnh vực có điều kiện và cần được xem xét trong khuôn khổ thí điểm. Doanh nghiệp muốn cung cấp dịch vụ như sàn giao dịch, lưu ký, ví tài sản mã hóa hoặc các dịch vụ liên quan cần đáp ứng điều kiện theo quy định của cơ quan có thẩm quyền.
Các nhóm điều kiện thường cần lưu ý bao gồm:
- Tư cách pháp lý và ngành nghề kinh doanh phù hợp;
- Năng lực tài chính;
- Hệ thống công nghệ bảo đảm an toàn, bảo mật và khả năng vận hành ổn định;
- Cơ chế kiểm soát rủi ro, phòng chống rửa tiền và tài trợ khủng bố;
- Quy trình xác minh khách hàng, kiểm soát giao dịch và lưu trữ hồ sơ;
- Nhân sự có chuyên môn về công nghệ, tài chính, pháp lý và tuân thủ;
- Phương án bảo vệ tài sản, dữ liệu và quyền lợi của người dùng;
- Cơ chế báo cáo, kiểm toán, xử lý sự cố và phối hợp với cơ quan quản lý.
Doanh nghiệp cần theo dõi văn bản hướng dẫn cụ thể để xác định điều kiện chi tiết và quy trình xin chấp thuận hoặc giấy phép nếu thuộc diện phải thực hiện.
Những rủi ro pháp lý thường gặp
1. Nhầm lẫn giữa tài sản mã hóa và phương tiện thanh toán
Đây là rủi ro phổ biến nhất. Doanh nghiệp cần tránh sử dụng tiền mã hóa để định giá, thanh toán hoặc thay thế đồng Việt Nam trong giao dịch hàng hóa, dịch vụ nếu pháp luật không cho phép.
2. Phát hành hoặc chào bán token khi chưa có cơ sở pháp lý rõ ràng
Các hoạt động như ICO, IEO, phát hành token, phân phối NFT hoặc gọi vốn bằng tài sản mã hóa cần được rà soát kỹ. Tùy cấu trúc, hoạt động này có thể liên quan đến pháp luật về chứng khoán, đầu tư, dân sự, thuế, phòng chống rửa tiền hoặc bảo vệ nhà đầu tư.
3. Cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa không đúng điều kiện
Tổ chức sàn giao dịch, ví lưu ký, môi giới hoặc dịch vụ hỗ trợ giao dịch tài sản mã hóa khi chưa đáp ứng điều kiện pháp lý có thể tạo rủi ro đáng kể cho doanh nghiệp và người quản lý.
4. Thiếu cơ chế phòng chống rửa tiền và xác minh khách hàng
Tài sản mã hóa có tính chuyển giao nhanh, xuyên biên giới và khó truy vết hơn một số loại tài sản truyền thống. Vì vậy, doanh nghiệp cần thiết lập quy trình KYC, AML, giám sát giao dịch đáng ngờ và lưu trữ hồ sơ phù hợp.
5. Rủi ro về an toàn thông tin và lưu ký tài sản
Các nền tảng tài sản số có thể là mục tiêu của tấn công mạng, đánh cắp khóa riêng, chiếm quyền ví hoặc thao túng giao dịch. Doanh nghiệp cần có biện pháp bảo mật, kiểm toán hệ thống, phân quyền truy cập, quản trị khóa và kế hoạch phản ứng sự cố.
6. Rủi ro về thuế, kế toán và định giá
Việc ghi nhận, định giá, chuyển nhượng, góp vốn hoặc tính thuế đối với tài sản số/tài sản mã hóa vẫn cần được rà soát theo quy định chuyên ngành và hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền. Doanh nghiệp không nên tự áp dụng cơ chế kế toán hoặc thuế nếu chưa có cơ sở rõ ràng.
Doanh nghiệp cần làm gì để tuân thủ?
Doanh nghiệp có dự án liên quan đến tài sản số hoặc tài sản mã hóa nên thực hiện các bước sau:
- Xác định rõ bản chất tài sản: tài sản số, tài sản ảo, tài sản mã hóa, chứng khoán, quyền tài sản hay sản phẩm tài chính khác.
- Rà soát mô hình kinh doanh: phát hành, giao dịch, lưu ký, ví, nền tảng, marketplace, game, NFT, token hay dịch vụ hỗ trợ.
- Kiểm tra việc sử dụng tài sản mã hóa có liên quan đến thanh toán hay không.
- Đánh giá điều kiện pháp lý nếu cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa.
- Thiết lập chính sách KYC, AML, kiểm soát giao dịch và bảo vệ người dùng.
- Rà soát hợp đồng, điều khoản sử dụng, chính sách rủi ro và cơ chế giải quyết tranh chấp.
- Đánh giá nghĩa vụ thuế, kế toán, bảo mật dữ liệu và an toàn thông tin.
- Theo dõi các văn bản hướng dẫn mới liên quan đến thị trường tài sản mã hóa.
Global Vietnam Lawyers có thể hỗ trợ gì?
Global Vietnam Lawyers (GV Lawyers) hỗ trợ doanh nghiệp, startup, nhà đầu tư và tổ chức công nghệ trong các vấn đề pháp lý liên quan đến tài sản số và tài sản mã hóa, bao gồm:
- Rà soát mô hình kinh doanh liên quan đến tài sản số, tài sản mã hóa, token, NFT, ví hoặc nền tảng giao dịch;
- Tư vấn điều kiện pháp lý theo Luật Công nghiệp công nghệ số và cơ chế thí điểm thị trường tài sản mã hóa;
- Tư vấn cấu trúc giao dịch, hợp đồng, điều khoản sử dụng và chính sách rủi ro;
- Rà soát nghĩa vụ về phòng chống rửa tiền, xác minh khách hàng, bảo mật dữ liệu và an toàn thông tin;
- Tư vấn pháp lý cho dự án blockchain, smart contract, marketplace, game, phần mềm hoặc nền tảng tài sản số;
- Hỗ trợ xử lý tranh chấp, khiếu nại hoặc sự cố liên quan đến tài sản số trong phạm vi pháp luật cho phép.
Với cách tiếp cận thực tiễn, GV Lawyers hỗ trợ khách hàng nhận diện đúng rủi ro pháp lý, lựa chọn cấu trúc phù hợp và xây dựng lộ trình tuân thủ khả thi cho từng mô hình kinh doanh.
Khung pháp lý tài sản số Việt Nam từ năm 2026 mở ra cơ hội mới cho doanh nghiệp công nghệ, dự án blockchain và thị trường tài sản mã hóa. Tuy nhiên, đây vẫn là lĩnh vực cần được tiếp cận thận trọng vì liên quan đến nhiều nhóm quy định như dân sự, tài chính, ngân hàng, chứng khoán, đầu tư, thuế, phòng chống rửa tiền, an toàn thông tin và bảo vệ người dùng.
Việc tài sản số được ghi nhận trong Luật Công nghiệp công nghệ số không đồng nghĩa với việc mọi loại tài sản mã hóa được tự do phát hành, giao dịch hoặc sử dụng làm phương tiện thanh toán. Doanh nghiệp cần rà soát kỹ mô hình, phạm vi hoạt động và điều kiện pháp lý trước khi triển khai.
Liên hệ Global Vietnam Lawyers để được tư vấn về khung pháp lý tài sản số Việt Nam, tài sản mã hóa, blockchain và lộ trình tuân thủ phù hợp cho doanh nghiệp của bạn.
