Khi doanh nghiệp Việt Nam ký hợp đồng với nhà cung cấp, đối tác, công ty mẹ, công ty liên kết hoặc chuyên gia ở nước ngoài, phần dễ phát sinh rủi ro nhất lại nằm ở cấu trúc thuế: khoản tiền này là phí dịch vụ, tiền bản quyền, lãi vay hay thu nhập khác; ai phải khấu trừ và nộp thuế; có được áp dụng hiệp định tránh đánh thuế hai lần hay không; hồ sơ cần chuẩn bị từ thời điểm nào. Đây là lý do nhu cầu Tư vấn cấu trúc thuế cho giao dịch xuyên biên giới ngày càng quan trọng với doanh nghiệp có hoạt động quốc tế.
Tại GV Lawyers, chúng tôi thường thấy một điểm chung: nhiều doanh nghiệp chỉ rà thuế sau khi hợp đồng đã ký hoặc khi chuẩn bị chuyển tiền ra nước ngoài. Khi đó, các điều khoản về giá, gross-up, nghĩa vụ khấu trừ, chứng từ cư trú thuế hay cơ chế phân bổ rủi ro đã rất khó sửa.
Vì vậy, Tư vấn cấu trúc thuế cho giao dịch xuyên biên giới nên được làm ngay từ giai đoạn thiết kế giao dịch, không nên để thành bước xử lý hậu quả. Đây cũng là phần cốt lõi trong các hồ sơ Thuế và khấu trừ thuế quốc tế mà doanh nghiệp hay vướng nhất trong thực tế.
Giao dịch xuyên biên giới vì sao dễ phát sinh rủi ro thuế?
Không phải cứ trả tiền ra nước ngoài là xử lý giống nhau
Về mặt thuế, cùng là một khoản thanh toán cho đối tác nước ngoài nhưng bản chất pháp lý khác nhau sẽ dẫn đến cách tính thuế khác nhau. Thông tư 103/2014/TT-BTC hướng dẫn nghĩa vụ thuế áp dụng đối với tổ chức, cá nhân nước ngoài kinh doanh tại Việt Nam hoặc có thu nhập phát sinh tại Việt Nam. Nói cách khác, nếu khoản thu nhập của đối tác nước ngoài thuộc phạm vi điều chỉnh, doanh nghiệp Việt Nam thường phải rà rất kỹ nghĩa vụ khấu trừ trước khi thanh toán.
Rủi ro thường đến từ việc xác định sai bản chất khoản chi
Một khoản thanh toán có thể được đặt tên là “phí hỗ trợ”, “phí quản lý”, “phí nền tảng”, “phí bản quyền”, “phí sử dụng dữ liệu”, nhưng cách gọi trong hợp đồng chưa chắc quyết định hoàn toàn bản chất thuế. Nếu bản chất giao dịch bị xác định sai, doanh nghiệp có thể khấu trừ sai, áp sai hiệp định thuế hoặc chuẩn bị sai hồ sơ. Đây là điểm mà Luật về thuế và khấu trừ thuế quốc tế trên thực tế đòi hỏi phải nhìn đồng thời cả hợp đồng, dòng tiền, quyền lợi kinh tế và cách giao dịch được thực hiện.
Tư vấn cấu trúc thuế cho giao dịch xuyên biên giới gồm những gì?
Không chỉ là tính thuế, mà là thiết kế giao dịch cho đúng từ đầu
Từ góc nhìn của chúng tôi, Tư vấn cấu trúc thuế cho giao dịch xuyên biên giới không chỉ là trả lời “thuế suất bao nhiêu”. Công việc này thường bao gồm:
- xác định bản chất pháp lý và bản chất thuế của giao dịch;
- rà nghĩa vụ Thuế và khấu trừ thuế quốc tế của các bên;
- xem xét khả năng áp dụng hiệp định tránh đánh thuế hai lần;
- rà điều khoản hợp đồng về giá, thanh toán, gross-up, chứng từ, bồi hoàn thuế;
- chuẩn bị hồ sơ để doanh nghiệp không bị động khi cơ quan thuế kiểm tra.
Hiệp định tránh đánh thuế hai lần mà Việt Nam ký kết nhằm loại bỏ việc đánh thuế trùng, bằng cách miễn, giảm số thuế phải nộp tại Việt Nam cho đối tượng cư trú của nước ký kết hoặc cho phép khấu trừ số thuế đã nộp ở nước ký kết vào số thuế phải nộp tại Việt Nam, tùy trường hợp.
Mục tiêu là giảm rủi ro, không phải “lách thuế”
Điểm này cần nói rất rõ. Cấu trúc thuế hợp pháp là việc doanh nghiệp chọn cách giao dịch, điều khoản hợp đồng và hồ sơ phù hợp với pháp luật để tránh bị tính sai hoặc chịu gánh nặng thuế không cần thiết. Khác với tư duy né tránh nghĩa vụ, tư vấn đúng giúp doanh nghiệp biết lúc nào phải khấu trừ, lúc nào có thể áp dụng hiệp định, và cần chuẩn bị chứng từ gì để bảo vệ cách xử lý của mình. Luật Quản lý thuế 2019 cũng đặt nền tảng cho quản lý rủi ro, kê khai, nộp thuế và nghĩa vụ của người nộp thuế theo hướng ngày càng chặt chẽ hơn.
Những giao dịch nào doanh nghiệp nên rà cấu trúc thuế sớm?
Hợp đồng dịch vụ với nhà cung cấp nước ngoài
Đây là nhóm rất phổ biến: tư vấn, marketing, phần mềm, nền tảng số, đào tạo, hỗ trợ kỹ thuật, quản lý dự án, dịch vụ dùng từ nước ngoài cho hoạt động tại Việt Nam. Với các hợp đồng này, doanh nghiệp thường cần rà xem có phát sinh nghĩa vụ thuế nhà thầu hay không theo Thông tư 103/2014/TT-BTC.
Hợp đồng vay, lãi vay và phí tài chính
Các khoản vay xuyên biên giới không chỉ liên quan đến lãi suất, mà còn liên quan đến cách xử lý thuế đối với lãi vay, phí cam kết, phí thu xếp vốn hoặc các khoản tương tự. Nếu hợp đồng không làm rõ bên nào chịu thuế, doanh nghiệp rất dễ bị đội chi phí thực tế khi đến giai đoạn thanh toán.
Bản quyền, công nghệ, phần mềm, dữ liệu
Những giao dịch này đặc biệt dễ phát sinh tranh luận về việc khoản tiền đó là phí dịch vụ hay tiền bản quyền. Mỗi cách phân loại có thể dẫn đến cách xử lý thuế khác nhau, và cũng ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng áp dụng hiệp định thuế.
Doanh nghiệp cần kiểm tra những điểm nào trong cấu trúc thuế?
1. Xác định đúng bản chất giao dịch
Câu hỏi đầu tiên luôn là: doanh nghiệp đang trả tiền cho cái gì?
Chúng tôi thường bắt đầu bằng việc bóc tách rất kỹ hợp đồng: đối tác cung cấp dịch vụ gì, quyền sử dụng gì, kết quả bàn giao là gì, dòng tiền đi theo mốc nào, có chuyển giao quyền sở hữu trí tuệ hay chỉ cho quyền sử dụng, có hiện diện thương mại hay nhân sự tại Việt Nam hay không. Khi bản chất giao dịch được xác định đúng, phần Thuế và khấu trừ thuế quốc tế mới có cơ sở xử lý chắc.
2. Xác định ai là người phải khấu trừ và nộp thuế
Nhiều doanh nghiệp nhầm rằng đối tác nước ngoài tự lo phần thuế của họ
Trong nhiều trường hợp thuộc phạm vi Thông tư 103/2014/TT-BTC, chính bên Việt Nam mới là bên phải khấu trừ, kê khai và nộp thay theo cơ chế áp dụng. Nếu doanh nghiệp chỉ chuyển đủ tiền theo hợp đồng mà không xử lý trước phần thuế phải khấu trừ, rủi ro truy thu và phạt về sau là rất rõ.
3. Kiểm tra khả năng áp dụng hiệp định tránh đánh thuế hai lần
Có hiệp định không đồng nghĩa tự động được miễn, giảm thuế
Tổng cục Thuế nêu rõ mục đích của hiệp định là loại bỏ đánh thuế trùng, nhưng để được áp dụng, doanh nghiệp và đối tác phải đáp ứng điều kiện của hiệp định và chuẩn bị hồ sơ phù hợp. Theo hướng dẫn thực tế của cơ quan thuế, hồ sơ đề nghị miễn, giảm thuế theo hiệp định thường bao gồm giấy chứng nhận cư trú thuế và các tài liệu liên quan khác theo từng trường hợp.
Chuẩn bị muộn thường là nguyên nhân khiến doanh nghiệp mất quyền lợi
Nhiều doanh nghiệp chỉ hỏi đến hiệp định sau khi đã thanh toán hoặc khi cơ quan thuế vào kiểm tra. Lúc đó, việc bổ sung chứng từ cư trú, hợp pháp hóa tài liệu hoặc giải trình bản chất giao dịch thường khó hơn nhiều. Vì vậy, nếu muốn áp dụng Luật về thuế và khấu trừ thuế quốc tế theo hướng tối ưu và an toàn, doanh nghiệp nên chuẩn hồ sơ ngay từ đầu.
4. Rà điều khoản hợp đồng liên quan đến thuế
Hợp đồng nên nói rõ bên nào chịu thuế và giá đã bao gồm gì
Một hợp đồng xuyên biên giới tốt nên làm rõ ít nhất 4 điểm: giá thanh toán là gross hay net; bên nào chịu thuế phát sinh; nếu phải khấu trừ thì có gross-up hay không; bên cung cấp có trách nhiệm cung cấp chứng từ cư trú thuế và hồ sơ hiệp định không. Rất nhiều tranh chấp thương mại phát sinh chỉ vì hợp đồng ghi giá nhưng không ghi rõ cơ chế xử lý thuế.
Những sai lầm doanh nghiệp thường gặp
Ký hợp đồng trước, hỏi thuế sau
Đây là lỗi phổ biến nhất. Khi điều khoản thanh toán đã khóa cứng, doanh nghiệp thường không còn nhiều dư địa để phân bổ lại gánh nặng thuế.
Dùng một mẫu hợp đồng cho mọi giao dịch quốc tế
Mỗi giao dịch xuyên biên giới có rủi ro thuế khác nhau. Dùng một mẫu chung cho dịch vụ, vay vốn, phần mềm, bản quyền và hỗ trợ kỹ thuật là cách rất dễ phát sinh sai sót.
Chỉ nhìn thuế suất mà bỏ qua hồ sơ
Nhiều doanh nghiệp quan tâm “được giảm mấy phần trăm”, nhưng lại không chuẩn bị giấy chứng nhận cư trú, hồ sơ giải trình, tài liệu giao dịch hoặc chứng từ thanh toán đủ chuẩn. Trong thực tế, hồ sơ yếu thường khiến doanh nghiệp mất lợi thế khi áp dụng hiệp định.
GV Lawyers hỗ trợ doanh nghiệp thế nào?
Rà giao dịch trước khi ký
Tại văn phòng luật sư gvlawyers, chúng tôi thường hỗ trợ doanh nghiệp rà giao dịch ngay từ giai đoạn đàm phán: bóc tách bản chất khoản thanh toán, nhận diện rủi ro Thuế và khấu trừ thuế quốc tế, và đề xuất cách viết điều khoản hợp đồng để hạn chế tranh cãi về sau.
Rà khả năng áp dụng hiệp định và hồ sơ thuế
Chúng tôi hỗ trợ doanh nghiệp đánh giá khả năng áp dụng hiệp định tránh đánh thuế hai lần, rà bộ hồ sơ cần thiết và phối hợp cùng bộ phận tài chính, kế toán để xử lý giao dịch theo hướng chặt chẽ hơn. Đây là bước rất quan trọng nếu doanh nghiệp muốn vừa đúng luật vừa kiểm soát được chi phí thực tế.
Đồng hành như một phần của tư vấn pháp lý giao dịch quốc tế
Với chúng tôi, Tư vấn cấu trúc thuế cho giao dịch xuyên biên giới không tách rời khỏi hợp đồng, đầu tư, vay vốn và quản trị rủi ro doanh nghiệp. Vì vậy, chúng tôi thường triển khai theo hướng tích hợp: vừa xem thuế, vừa xem nghĩa vụ hợp đồng, vừa xem khả năng tranh chấp nếu giao dịch đi lệch so với dự kiến.
=> Một giao dịch xuyên biên giới có thể rất hấp dẫn về mặt thương mại, nhưng nếu cấu trúc thuế không được làm đúng từ đầu, doanh nghiệp dễ gặp thêm chi phí, chậm thanh toán, truy thu hoặc tranh chấp với đối tác. Điểm cốt lõi không phải là tìm cách làm thuế “thấp nhất”, mà là thiết kế giao dịch để nghĩa vụ thuế được xác định đúng, hồ sơ đủ và rủi ro được kiểm soát.
Nếu doanh nghiệp của bạn đang chuẩn bị ký hợp đồng với đối tác nước ngoài, thanh toán phí dịch vụ, lãi vay, bản quyền hoặc các khoản tương tự, GV Lawyers sẵn sàng đồng hành để rà giao dịch, cấu trúc điều khoản và hỗ trợ xử lý các vấn đề về Thuế và khấu trừ thuế quốc tế một cách thực tế, thận trọng và đúng pháp luật.
Với chúng tôi, Tư vấn cấu trúc thuế cho giao dịch xuyên biên giới không chỉ là câu chuyện thuế, mà là một phần của chiến lược giao dịch an toàn và bền vững cho doanh nghiệp.
