Trong giai đoạn gần đây, Xu hướng hợp tác công tư PPP đang được nhìn nhận thực tế hơn: không chỉ là bài toán vốn, mà còn là bài toán phân chia rủi ro, cơ chế thanh toán, minh bạch thông tin, khả năng điều chỉnh hợp đồng và tính khả thi khi triển khai. Khung pháp lý PPP hiện nay cần được đọc theo Văn bản hợp nhất số 123/VBHN-VPQH ngày 27/8/2025 của Luật PPP và Nghị định 243/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 11/9/2025, thay vì chỉ dựa vào các mốc cũ trước đó.
Tại GV Lawyers, chúng tôi thường thấy doanh nghiệp quan tâm PPP theo hai hướng. Hướng thứ nhất là nhà đầu tư muốn biết thị trường PPP còn dư địa nào và pháp luật đang mở ở đâu. Hướng thứ hai là doanh nghiệp đã tham gia hoặc đang chuẩn bị tham gia dự án, nhưng muốn rà lại hợp đồng, cơ chế thanh toán, thay đổi chính sách và khả năng xử lý tranh chấp.
Vì vậy, khi nói về Xu hướng hợp tác công tư PPP, chúng tôi không nhìn đây như một “tin tức đầu tư”, mà như một chủ đề pháp lý – giao dịch cần đánh giá kỹ từ giai đoạn tiền khả thi.
PPP hiện được hiểu như thế nào?
PPP không chỉ là huy động vốn tư nhân
Theo Luật PPP hợp nhất, dự án PPP là dự án đầu tư được thực hiện trên cơ sở hợp tác có thời hạn giữa Nhà nước và nhà đầu tư hoặc doanh nghiệp dự án PPP thông qua hợp đồng dự án, nhằm xây dựng, vận hành, kinh doanh, quản lý công trình hoặc cung cấp sản phẩm, dịch vụ công. Cách tiếp cận này cho thấy PPP không chỉ là “tư nhân bỏ vốn”, mà là một cấu trúc hợp đồng dài hạn, nơi quyền, nghĩa vụ và cơ chế chia sẻ rủi ro phải được xác định rõ ngay từ đầu.
Khung pháp lý PPP đang được cập nhật theo hướng thực chất hơn
Một điểm doanh nghiệp cần lưu ý là pháp luật PPP không đứng yên. Ngoài Luật PPP đã được hợp nhất năm 2025, Nghị định 243/2025/NĐ-CP tiếp tục quy định chi tiết một số điều của Luật PPP. Đồng thời, các văn bản hợp nhất hiện nay còn thể hiện việc Luật PPP đã được sửa đổi, bổ sung bởi các luật năm 2022, 2024 và 2025. Điều này có nghĩa là khi rà hồ sơ PPP, dùng biểu mẫu hoặc quan điểm pháp lý cũ rất dễ dẫn đến sai lệch.
Xu hướng hợp tác công tư PPP hiện nay đang nghiêng về đâu?
Xu hướng 1: Từ “làm dự án” sang “thiết kế cơ chế”
Nếu trước đây PPP thường được nhắc đến như một phương án huy động nguồn lực ngoài ngân sách cho hạ tầng, thì hiện nay xu hướng rõ hơn là thiết kế cơ chế để dự án có thể đi được đến cuối vòng đời. Điều đó thể hiện ở việc khung pháp lý ngày càng đi sâu vào chi tiết lựa chọn nhà đầu tư, đăng tải thông tin, xử lý hợp đồng, quyết toán và cơ chế thanh toán. Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã có hướng dẫn, yêu cầu thông tin về dự án PPP, kết quả lựa chọn nhà đầu tư và quyết định phê duyệt phải được đăng tải trên hệ thống đúng thời hạn.
Xu hướng 2: Tăng trọng tâm vào giao thông, đô thị và mô hình TOD
Các chính sách và thảo luận gần đây cho thấy PPP đang được gắn nhiều hơn với phát triển giao thông đô thị, kết nối vùng và các mô hình phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng. TPHCM đã công bố định hướng triển khai TOD theo các giai đoạn từ 2025–2030, gắn với metro và vành đai; đồng thời các cơ chế đặc thù liên quan đến TOD tiếp tục được bàn thảo ở cấp chính sách. Điều này cho thấy trong thực tế, Xu hướng hợp tác công tư PPP đang dịch chuyển mạnh sang các dự án có tính tích hợp giữa hạ tầng, đô thị và khai thác giá trị quỹ đất.
Xu hướng 3: Tập trung tháo gỡ dự án BOT và bài toán hợp đồng dài hạn
Một tín hiệu rất rõ của thị trường là Chính phủ tiếp tục phải ban hành cơ chế xử lý vướng mắc cho các dự án BOT giao thông. Nghị định 122/2026/NĐ-CP ngày 3/4/2026 quy định chi tiết việc xử lý vướng mắc của dự án BOT giao thông, trong đó đi vào điều kiện chi trả, chi phí bồi thường và chấm dứt hợp đồng trước hạn. Điều này cho thấy thị trường PPP hiện không chỉ quan tâm dự án mới, mà còn đặc biệt chú trọng khả năng xử lý rủi ro của các hợp đồng dài hạn đã ký.
Vì sao doanh nghiệp không nên nhìn PPP chỉ như cơ hội đầu tư?
PPP là bài toán pháp lý nhiều lớp
Khác với một hợp đồng thương mại thông thường, dự án PPP luôn đi kèm nhiều lớp pháp lý: đầu tư, đấu thầu, đất đai, xây dựng, tài chính dự án, quản trị hợp đồng, cơ chế chia sẻ rủi ro và xử lý vi phạm. Chỉ cần một lớp được thiết kế thiếu chặt, toàn bộ cấu trúc giao dịch có thể bị ảnh hưởng. Đây là lý do nhà đầu tư không nên chỉ đọc phần doanh thu hoặc thời hạn hợp đồng, mà phải đọc cả logic pháp lý phía sau.
Tranh chấp PPP thường không bắt đầu từ “một điều khoản sai”
Trong thực tế, rủi ro PPP thường xuất hiện từ sự cộng dồn: thay đổi chính sách, chậm giải phóng mặt bằng, biến động tổng mức đầu tư, thay đổi nguồn vốn, chậm phê duyệt điều chỉnh hoặc thay đổi điều kiện khai thác thực tế. Luật PPP hợp nhất hiện nay đã có quy định về sửa đổi hợp đồng dự án PPP và nguyên tắc quyết toán, nhưng việc một điều khoản “được phép sửa” không có nghĩa là doanh nghiệp sẽ tự động ở vị trí thuận lợi khi đàm phán.
Vai trò của luật sư trong các dự án PPP đang thay đổi ra sao?
Không chỉ rà văn bản, mà phải đi cùng cấu trúc giao dịch
Ở giai đoạn đầu, doanh nghiệp thường cần luật sư để rà dự án, điều kiện pháp lý, mô hình hợp đồng và rủi ro đầu tư. Nhưng khi dự án đi tiếp, vai trò của luật sư không dừng ở việc “đọc hợp đồng”, mà phải hỗ trợ doanh nghiệp trong đàm phán điều khoản, xử lý thay đổi, chuẩn hóa hồ sơ và chuẩn bị phương án khi có tranh chấp. Đó là lý do các hồ sơ PPP hiện nay đòi hỏi một góc nhìn giao dịch sâu hơn là chỉ kiểm tra tuân thủ hình thức.
Nhà đầu tư nên vào từ sớm, không nên đợi đến khi phát sinh vướng mắc
Rất nhiều rủi ro PPP phát sinh vì doanh nghiệp chỉ tìm hỗ trợ pháp lý khi đã đến giai đoạn điều chỉnh hợp đồng, chậm tiến độ hoặc có dấu hiệu tranh chấp. Khi đó, khoảng không để thiết kế lại cơ chế thường nhỏ hơn nhiều. Theo kinh nghiệm của chúng tôi, giá trị lớn nhất của tư vấn pháp lý PPP là đi từ sớm: trước khi ký, trước khi chốt cơ chế tài chính và trước khi đẩy dự án vào một cấu trúc khó sửa.
GV Lawyers có thể hỗ trợ gì cho doanh nghiệp trong xu hướng PPP hiện nay?
Rà cơ cấu pháp lý và hồ sơ dự án
Tại văn phòng luật sư gvlawyers, chúng tôi có thể hỗ trợ nhà đầu tư rà khung pháp lý áp dụng cho dự án PPP, nhận diện loại hợp đồng phù hợp, thẩm quyền, hồ sơ và các điều kiện pháp lý liên quan đến quá trình tham gia dự án. Đây là bước quan trọng để doanh nghiệp không đi vào dự án với một bộ giả định pháp lý sai ngay từ đầu.
Rà hợp đồng, cơ chế rủi ro và phương án xử lý tranh chấp
Chúng tôi thường đồng hành trong việc rà điều khoản cốt lõi của hợp đồng PPP như cơ chế thanh toán, điều chỉnh hợp đồng, quyết toán, chấm dứt trước hạn, trách nhiệm của các bên và phương án xử lý khi có thay đổi chính sách hoặc vướng mắc triển khai. Với các dự án có yếu tố công nghệ, dữ liệu hoặc nền tảng số, chúng tôi cũng có thể rà song song các rủi ro liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ, bao gồm xử lý vi phạm quyền sở hữu trí tuệ và tranh chấp vi phạm bản quyền nếu phát sinh ở tầng vận hành hoặc chuyển giao công nghệ.
Đồng hành như một phần của tư vấn doanh nghiệp dài hạn
PPP hiếm khi là một giao dịch đơn lẻ. Nó thường kéo theo các vấn đề về đầu tư, quản trị, tài chính dự án, đất đai, xây dựng, tuân thủ và tranh chấp. Vì vậy, tại GV Lawyers, chúng tôi tiếp cận PPP như một phần của chiến lược pháp lý dài hạn cho doanh nghiệp, thay vì chỉ xử lý từng vướng mắc tách rời.
Xu hướng hợp tác công tư PPP hiện nay à xu hướng đi vào chiều sâu pháp lý hơn: minh bạch hơn, chi tiết hơn và đòi hỏi cơ chế phân chia rủi ro thực chất hơn. Việc có thêm văn bản hợp nhất của Luật PPP năm 2025, Nghị định 243/2025/NĐ-CP và cơ chế xử lý vướng mắc BOT năm 2026 cho thấy khung pháp lý PPP đang tiếp tục được hoàn thiện theo hướng xử lý những điểm nghẽn thực tế của thị trường.
Nếu doanh nghiệp của bạn đang nghiên cứu tham gia dự án PPP, chuẩn bị đàm phán hợp đồng hoặc đang cần rà lại một cấu trúc dự án có dấu hiệu phát sinh rủi ro, GV Lawyers sẵn sàng đồng hành để đánh giá hồ sơ, nhận diện điểm nghẽn và xây dựng phương án pháp lý phù hợp hơn. Với chúng tôi, PPP không chỉ là câu chuyện đầu tư, mà là một bài toán hợp đồng và quản trị rủi ro cần được làm đúng ngay từ đầu.
