Global Vietnam Lawyers xin giới thiệu bài viết của Luật sư Trần Minh Quyết có tiêu đề: “Chính sách phân cấp thẩm quyền cấp phép kinh doanh bán lẻ có thể kéo dài trên thực tế?” được đăng trên Thời báo Kinh tế Sài Gòn, số 10-2026 (1.838) ngày 05/03/2026.
***
Trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và cải thiện môi trường đầu tư, việc điều chỉnh thẩm quyền cấp phép trong lĩnh vực kinh doanh bán lẻ đã và đang thu hút sự quan tâm lớn của cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là nhà đầu tư nước ngoài.
Một trong những thay đổi đáng chú ý trong việc điều chỉnh thẩm quyền phê duyệt giấy phép kinh doanh bán lẻ là chuyển từ cơ chế tập trung về cơ quan trung ương xuống UBND cấp tỉnh.
Từ Bộ quản lý chuyên ngành về địa phương
Trước đây, đối với các hoạt động kinh doanh bán lẻ có yếu tố nước ngoài, đặc biệt là việc cấp/điều chỉnh các loại giấy phép nêu trên, hồ sơ thường phải trải qua nhiều bước, trong đó có khâu xin ý kiến hoặc chấp thuận của bộ quản lý chuyên ngành – Bộ Công Thương. Quy trình này giúp bảo đảm sự thống nhất trong quản lý nhà nước nhưng trên thực tế lại kéo dài thời gian xử lý và phát sinh nhiều thủ tục trung gian.
Việc phân cấp thẩm quyền cho UBND cấp tỉnh đã thay đổi đáng kể cách tiếp cận. Cụ thể, theo Nghị định số 146/2025/NĐ-CP của Chính phủ về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực công thương, thẩm quyền xem xét, chấp thuận một số thủ tục hành chính trước đây thuộc Bộ Công Thương được chuyển giao cho UBND cấp tỉnh hoặc cơ quan chuyên môn được ủy quyền.
Thuận lợi rõ rệt cho nhà đầu tư
Theo các thông tin công bố từ phía Chính phủ, việc phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực công thương, trong đó có hoạt động kinh doanh bán lẻ nhằm rút ngắn quy trình xử lý thủ tục hành chính, tăng tính chủ động cho địa phương và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.
Từ kinh nghiệm thực tiễn của người viết trong quá trình hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện thủ tục cấp giấy phép kinh doanh bán lẻ, có thể ghi nhận rằng thời gian xử lý hồ sơ đang được rút ngắn đáng kể so với trước đây. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc loại bỏ khâu phải chuyển hồ sơ từ địa phương lên bộ quản lý chuyên ngành để xin ý kiến, vốn thường kéo dài do số lượng hồ sơ lớn và phạm vi quản lý rộng.
Đặc biệt, đối với các địa phương ở xa Hà Nội, việc không phải gửi và chờ phản hồi từ cơ quan trung ương giúp quy trình trở nên linh hoạt và hiệu quả hơn. Trong khi đó, các bộ, ngành trung ương vốn phải xử lý nhiều công việc nặng ở tầm vĩ mô, nên việc giảm bớt các hồ sơ mang tính sự vụ cũng góp phần cải thiện tốc độ giải quyết chung của hệ thống.
Đối với nhiều nhà đầu tư, đây là tín hiệu tích cực cho thấy nỗ lực của cơ quan nhà nước trong việc tạo lập môi trường đầu tư linh hoạt và thân thiện hơn.
Có thể kéo dài trên thực tế?
Dù mang lại nhiều thuận lợi, cơ chế phân cấp hiện nay vẫn khiến một bộ phận nhà đầu tư thận trọng. Một điểm đáng chú ý về mặt pháp lý là Nghị định 146/2025/NĐ-CP được ban hành với thời hạn hiệu lực xác định – có hiệu lực trong thời gian hai năm kể từ ngày bắt đầu áp dụng – thể hiện rõ tính chất thí điểm của cơ chế phân cấp.
Trong bối cảnh các dự án bán lẻ thường được xây dựng trên kế hoạch trung và dài hạn, nhà đầu tư khó tránh khỏi băn khoăn về khả năng kế thừa chính sách khi giai đoạn thí điểm kết thúc. Câu hỏi đặt ra là liệu cơ chế phân cấp có tiếp tục được duy trì, mở rộng hay sẽ quay trở lại mô hình quản lý tập trung như trước đây.
Bên cạnh đó, việc trao quyền cho địa phương cũng tiềm ẩn nguy cơ áp dụng không đồng đều giữa các tỉnh, thành phố nếu thiếu hướng dẫn thống nhất hoặc cơ chế giám sát hiệu quả.
Kết luận
Việc phân cấp thẩm quyền cấp phép kinh doanh bán lẻ về UBND cấp tỉnh là một bước tiến đáng ghi nhận trong cải cách thủ tục hành chính, góp phần tạo thuận lợi cho hoạt động đầu tư và kinh doanh. Tuy nhiên, để cơ chế này thực sự phát huy hiệu quả lâu dài và tạo niềm tin cho nhà đầu tư, vấn đề ổn định chính sách và tính nhất quán trong áp dụng giữa các địa phương cần sớm được làm rõ sau giai đoạn thí điểm. Kết quả triển khai trong thời gian tới sẽ là cơ sở quan trọng để cơ quan có thẩm quyền cân nhắc việc kéo dài hoặc thể chế hóa cơ chế phân cấp này trong hệ thống pháp luật hiện hành.
