Trong quan hệ lao động, việc chấm dứt hợp đồng là điều tất yếu có thể xảy ra do nhiều lý do khách quan và chủ quan. Tuy nhiên, không phải trong mọi trường hợp, người lao động (NLĐ) hoặc người sử dụng lao động (NSDLĐ) đều có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng một cách tùy ý. Vậy quy định về quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động như thế nào? Cần điều kiện gì? Phải thông báo ra sao? Và hậu quả pháp lý là gì? Hãy cùng xem bài viết tham khảo dưới đây.
Đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động là gì?
Đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động là việc một bên trong quan hệ lao động (NLĐ hoặc NSDLĐ) tự quyết định chấm dứt hợp đồng trước thời hạn mà không cần sự đồng ý của bên còn lại, nhưng phải tuân thủ các điều kiện pháp luật quy định.
Đây là quyền hợp pháp của các bên. Tuy nhiên, nếu thực hiện sai, hành vi đó sẽ bị coi là chấm dứt trái pháp luật, kéo theo nghĩa vụ bồi thường đáng kể.
Quy định về quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động dành cho Người lao động
Theo Bộ luật Lao động hiện hành, NLĐ được quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng trong nhiều trường hợp. Cụ thể:
Các trường hợp người lao động được quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng
Người lao động có thể đơn phương chấm dứt hợp đồng nếu:
- Không được bố trí đúng công việc, địa điểm làm việc như thỏa thuận
- Không được trả lương đầy đủ hoặc đúng hạn
- Bị ngược đãi, quấy rối tình dục hoặc cưỡng bức lao động
- Không được đảm bảo điều kiện làm việc an toàn
- Bị NSDLĐ cung cấp thông tin không trung thực khi ký hợp đồng
- Lao động nữ mang thai phải nghỉ theo chỉ định của cơ sở y tế
- Bản thân hoặc gia đình gặp hoàn cảnh khó khăn không thể tiếp tục làm việc
- Đủ tuổi nghỉ hưu
- NSDLĐ không đóng BHXH, BHYT, BHTN theo quy định
Đây là những lý do chính đáng cho phép NLĐ rời bỏ công việc mà không bị xử lý hay bồi thường.
Thời hạn báo trước đối với người lao động
Thời hạn báo trước phụ thuộc loại hợp đồng:
- Hợp đồng không xác định thời hạn: Báo trước 45 ngày
- Hợp đồng xác định thời hạn: Báo trước 30 ngày
- Hợp đồng dưới 12 tháng: Báo trước 03 ngày
- Một số ngành nghề đặc thù: Thời hạn theo quy định riêng của Chính phủ
Các trường hợp NLĐ được nghỉ ngay, không cần báo trước
- Không được bố trí công việc đúng thỏa thuận
- Không được trả lương
- Bị NSDLĐ ngược đãi, quấy rối tình dục
- Không đảm bảo an toàn lao động
- Mang thai cần nghỉ theo chỉ định
- NSDLĐ cung cấp thông tin không đúng sự thật
Quy định về quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động đối với Người sử dụng lao động
NSDLĐ cũng được quyền chấm dứt hợp đồng nhưng trong phạm vi pháp luật cho phép. Nếu chấm dứt trái luật, doanh nghiệp sẽ phải bồi thường và khôi phục quyền lợi cho NLĐ.
Các trường hợp người sử dụng lao động được đơn phương chấm dứt
NSDLĐ có quyền đơn phương chấm dứt khi:
- NLĐ thường xuyên không hoàn thành công việc
- NLĐ ốm đau kéo dài:
– Hơn 12 tháng (đối với HĐ không xác định thời hạn)
– Hơn 06 tháng (đối với HĐ xác định thời hạn) - Do thiên tai, hỏa hoạn hoặc lý do bất khả kháng
- NLĐ không có mặt tại nơi làm việc sau thời gian tạm hoãn hợp đồng
- NLĐ tự ý bỏ việc không lý do từ 05 ngày trở lên
- NLĐ cung cấp thông tin sai khi ký hợp đồng
Những trường hợp NSDLĐ không được đơn phương chấm dứt hợp đồng
- NLĐ đang điều trị bệnh
- NLĐ đang nghỉ thai sản hoặc mang thai
- NLĐ nghỉ phép hoặc nghỉ có lý do
- NLĐ kết hôn hoặc đang nuôi con nhỏ dưới 12 tháng
Đây là các trường hợp đặc biệt được pháp luật bảo vệ.
Thời hạn báo trước đối với NSDLĐ
- HĐ không xác định thời hạn: 45 ngày
- HĐ xác định thời hạn: 30 ngày
- HĐ dưới 12 tháng: 03 ngày
Hậu quả khi đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật
Nếu vi phạm quy định về quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng, các bên sẽ phải chịu trách nhiệm pháp lý.
Đối với người lao động
- Không được trợ cấp thôi việc
- Bồi thường nửa tháng tiền lương
- Bồi thường chi phí đào tạo nếu có
- Phải đền bù tiền lương tương ứng thời hạn báo trước
Đối với người sử dụng lao động
- Nhận NLĐ trở lại và trả lương, đóng BHXH cho thời gian không làm việc
- Bồi thường ít nhất 02 tháng tiền lương
- Trả thêm tổn thất nếu NLĐ không muốn tiếp tục làm việc
- Bồi thường chi phí khác theo phán quyết của tòa án
Quy trình đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động đúng pháp luật
Để đảm bảo quyền lợi, NLĐ và NSDLĐ cần tuân thủ các bước:
Bước 1: Xác định lý do chấm dứt hợp pháp. Kiểm tra xem lý do có thuộc danh mục được phép chấm dứt hay không.
Bước 2: Thông báo đúng thời hạn. Báo trước cho bên kia bằng văn bản, nêu rõ lý do và thời điểm chấm dứt.
Bước 3: Bàn giao công việc và tài sản. Cần thực hiện đầy đủ để tránh phát sinh tranh chấp.
Bước 4: Thanh toán quyền lợi
Bao gồm:
- Lương
- BHXH
- Phép năm
- Trợ cấp
- Các khoản khác theo hợp đồng
Bước 5: Lưu trữ chứng cứ
Nếu có tranh chấp xảy ra, chứng cứ sẽ là cơ sở quan trọng khi làm việc với cơ quan nhà nước hoặc tòa án.
Vì sao cần luật sư khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động?
Dù pháp luật quy định rõ ràng, nhưng thực tế mỗi vụ việc đều có đặc thù riêng:
- Yếu tố chứng cứ
- Tình tiết phát sinh
- Hợp đồng không rõ ràng
- Quy trình nội bộ không chuẩn
Luật sư lao động sẽ giúp:
- Đánh giá tính hợp pháp của lý do chấm dứt
- Soạn thảo thông báo chấm dứt hợp đồng
- Tư vấn mức bồi thường phù hợp
- Làm việc với doanh nghiệp hoặc NLĐ
- Đại diện giải quyết tranh chấp tại tòa
Nhờ sự hỗ trợ của luật sư, các bên sẽ tránh được rủi ro pháp lý và tiết kiệm thời gian đáng kể.
Quy định về quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động đặt ra nhằm đảm bảo sự công bằng, bảo vệ quyền lợi cho cả NLĐ và NSDLĐ. Hiểu đúng quy định sẽ giúp quá trình chấm dứt hợp đồng diễn ra thuận lợi mà còn ngăn ngừa tranh chấp pháp lý có thể kéo dài và tốn kém.
Nếu bạn đang cân nhắc chấm dứt hợp đồng lao động hoặc gặp khó khăn khi bị chấm dứt hợp đồng, hãy tham khảo ý kiến chuyên môn từ luật sư lao động để đảm bảo quyền lợi tốt nhất. Và GV Lawyers là đơn vị giàu kinh nghiệm trong tư vấn và giải quyết các vấn đề liên quan đến hợp đồng lao động, chấm dứt hợp đồng, kỷ luật lao động và tranh chấp lao động.
Chúng tôi hỗ trợ:
- Tư vấn quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng cho NLĐ và NSDLĐ
- Soạn thảo thông báo chấm dứt hợp đồng
- Đại diện thương lượng – hòa giải
- Khởi kiện trong trường hợp tranh chấp
- Tư vấn pháp lý lao động toàn diện cho doanh nghiệp
Với đội ngũ luật sư chuyên sâu, GV Lawyers cam kết cung cấp giải pháp nhanh chóng – chính xác – hiệu quả, luôn đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu.
Thông tin chi tiết, các bạn vui lòng liên hệ:
- Hồ Chí Minh – Trụ sở chính
Địa chỉ: Lầu 8, Tòa nhà Centec Tower, 72–74 Nguyễn Thị Minh Khai, Phường Xuân Hòa, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: +84 28 3622 3555
Email: info@gvlawyers.com.vn
Hà Nội – Văn phòng đại diện
Địa chỉ: Tầng 10 (Phòng 10C1), Tòa nhà CDC, 25 Lê Đại Hành, Phường Hai Bà Trưng, Hà Nội
Hotline: +84 28 3622 3555
Email: info@gvlawyers.com.vn
