Chủ nợ yêu cầu mở thủ tục phá sản được khi doanh nghiệp mất khả năng thanh toán, tức không trả khoản nợ sau 06 tháng kể từ ngày đến hạn. Mốc này áp dụng từ ngày 01/03/2026, khi Luật Phục hồi, phá sản số 142/2025/QH15 thay thế Luật Phá sản 2014 và nâng thời hạn từ 03 tháng lên 06 tháng. Quyền nộp đơn thuộc về chủ nợ không có bảo đảm và chủ nợ có bảo đảm một phần. Đơn nộp tại Tòa án nhân dân khu vực nơi doanh nghiệp đặt trụ sở chính.
Bài viết của Global Vietnam Lawyers (GV Lawyers) tập trung vào quy trình của chủ nợ. Quyền lợi tổng quát được phân tích tại bài bảo vệ quyền lợi chủ nợ khi phá sản. Diễn biến phía doanh nghiệp có trong bài thủ tục tuyên bố phá sản công ty cổ phần.
Chủ Nợ Yêu Cầu Mở Thủ Tục Phá Sản Khi Nào?
Luật Phục hồi, phá sản được thông qua ngày 11/12/2025 và có hiệu lực từ ngày 01/03/2026. Luật Phá sản số 51/2014/QH13, kể cả phần sửa đổi theo Luật số 85/2025/QH15, hết hiệu lực từ cùng ngày. Vụ việc đã được thụ lý trước thời điểm này vẫn giải quyết tiếp theo luật mới, trừ hai trường hợp về thi hành án và xem xét lại quyết định tuyên bố phá sản.
| Tiêu chí | Luật Phá sản 2014 | Luật Phục hồi, phá sản 2025 |
|---|---|---|
| Mất khả năng thanh toán | Không trả nợ trong 03 tháng kể từ ngày đến hạn | Không trả nợ sau 06 tháng kể từ ngày đến hạn |
| Thủ tục phục hồi | Nằm trong quá trình giải quyết phá sản | Thủ tục độc lập, được ưu tiên áp dụng |
Chủ nợ vì vậy phải chờ lâu hơn trước khi có quyền nộp đơn. Nợ quá hạn dưới 06 tháng mới chỉ là nguy cơ mất khả năng thanh toán. Ví dụ, khoản nợ đến hạn ngày 15/03/2026 chỉ đủ điều kiện nộp đơn sau ngày 15/09/2026. Với khoản nợ đến hạn trước ngày 01/03/2026, cách tính mốc 06 tháng nên được luật sư đánh giá riêng.
Chủ Nợ Nào Có Quyền Nộp Đơn?
Luật chia chủ nợ thành ba nhóm theo mức bảo đảm:
| Nhóm chủ nợ | Quyền nộp đơn | Lưu ý |
|---|---|---|
| Chủ nợ không có bảo đảm | Có | Nợ không được bảo đảm bằng tài sản của doanh nghiệp hoặc người thứ ba |
| Chủ nợ có bảo đảm một phần | Có | Giá trị tài sản bảo đảm thấp hơn khoản nợ |
| Chủ nợ có bảo đảm | Không | Việc xử lý tài sản bảo đảm bị tạm dừng sau khi Tòa án thụ lý đơn |
Người lao động, công đoàn, cổ đông nắm từ 20% cổ phần phổ thông, cơ quan thuế và cơ quan bảo hiểm xã hội cũng có quyền nộp đơn theo điều kiện riêng. Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp có nghĩa vụ nộp đơn, trừ khi đã nộp đơn yêu cầu phục hồi. Khi người đại diện không nộp đơn, việc chủ nợ yêu cầu mở thủ tục phá sản đưa khoản nợ vào quy trình tập thể do Tòa án điều hành.
Hồ Sơ, Tòa Án Và Chi Phí Khi Nộp Đơn
Nghị quyết 02/2026/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, có hiệu lực từ ngày 01/06/2026, ban hành mẫu đơn riêng. Đơn của chủ nợ dùng Mẫu số 02. Hồ sơ thường gồm:
- Đơn liệt kê từng khoản nợ chưa thanh toán, phân biệt nợ đến hạn, chưa đến hạn, có bảo đảm và không có bảo đảm;
- Thông tin về tài sản bảo đảm và nơi có tài sản, nếu là nợ có bảo đảm một phần;
- Ngày chủ nợ gửi giấy đòi nợ và phản hồi của doanh nghiệp, nếu có;
- Danh sách chủ nợ, người mắc nợ (nếu có) và chứng cứ chứng minh yêu cầu có căn cứ.
Tòa án nhân dân khu vực nơi doanh nghiệp có trụ sở chính có thẩm quyền giải quyết. Phạm vi lãnh thổ của từng Tòa án khu vực do Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định. Đơn có thể nộp trên môi trường điện tử.
Người nộp đơn phải nộp lệ phí theo pháp luật về án phí, lệ phí Tòa án. Chủ nợ thông thường còn phải nộp tạm ứng chi phí phá sản, vì miễn nộp chủ yếu dành cho người lao động, công đoàn, cơ quan thuế và cơ quan bảo hiểm xã hội. Thẩm phán quyết định mức tạm ứng cho từng vụ việc. Người nộp đơn không trung thực phải tự chịu chi phí.
Quy Trình Thụ Lý Và Quyết Định Mở Thủ Tục
- Trong 02 ngày làm việc kể từ khi nhận đơn, Chánh án phân công Thẩm phán giải quyết;
- Trong 02 ngày làm việc tiếp theo, Thẩm phán thông báo cho doanh nghiệp, và doanh nghiệp có 05 ngày làm việc để có ý kiến bằng văn bản;
- Trong 07 ngày kể từ ngày gửi thông báo, Thẩm phán yêu cầu nộp lệ phí, tạm ứng chi phí, sửa đổi đơn, chuyển đơn hoặc trả lại đơn;
- Tòa án thụ lý khi có căn cứ xác định đã nộp lệ phí và tạm ứng chi phí;
- Trong 30 ngày kể từ ngày thụ lý, Thẩm phán ra quyết định mở hoặc không mở thủ tục phá sản.
Tòa án trả lại đơn nếu người nộp không có quyền, không sửa đổi đơn đúng hạn, rút đơn hoặc không nộp lệ phí và tạm ứng. Quyết định mở hoặc không mở có thể được đề nghị xem xét lại trong 10 ngày, và quyết định của Chánh án sau đó là quyết định cuối cùng.
Cần tính trước một hệ quả. Sau khi nhận thông báo thụ lý, cơ quan thi hành án phải tạm đình chỉ thi hành án dân sự về tài sản của doanh nghiệp. Tòa án và Trọng tài cũng tạm đình chỉ các vụ việc liên quan đến nghĩa vụ tài sản. Chủ nợ không thể cưỡng chế, thu hồi nợ riêng lẻ nữa.
Quyền Của Chủ Nợ Sau Khi Mở Thủ Tục Phá Sản
Sau quyết định mở thủ tục, chủ nợ cần thực hiện đúng thời hạn để giữ quyền tham gia:
- Gửi giấy đòi nợ trong 15 ngày kể từ ngày có quyết định mở thủ tục, kèm chứng cứ, gửi cho Quản tài viên hoặc doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản. Quá hạn thì mất quyền tham gia, trừ trường hợp bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan;
- Kiểm tra danh sách chủ nợ công khai và đề nghị xem xét lại trong 10 ngày nếu số nợ bị ghi sai;
- Tham gia Hội nghị chủ nợ. Nghị quyết được thông qua khi chủ nợ đại diện từ 65% tổng số nợ không có bảo đảm tán thành và có hiệu lực bắt buộc với mọi chủ nợ;
- Đề nghị biện pháp khẩn cấp tạm thời như phong tỏa tài khoản, kê biên hoặc cấm chuyển dịch tài sản của doanh nghiệp;
- Đề nghị tuyên bố giao dịch vô hiệu, như tặng cho hoặc bán tài sản không theo giá thị trường, thực hiện trong 06 tháng trước ngày mở thủ tục (18 tháng với người có liên quan).
Tòa án có thể thành lập Ban đại diện chủ nợ tối đa 05 thành viên để giám sát doanh nghiệp. Kể từ ngày mở thủ tục, việc trả lãi bị tạm dừng và doanh nghiệp bị cấm thanh toán nợ không có bảo đảm.
Khi phân chia tài sản, chủ nợ không có bảo đảm đứng sau chi phí phá sản, nợ lương, nợ bảo hiểm xã hội, trợ cấp thôi việc, nợ phát sinh để phục hồi và nghĩa vụ tài chính với Nhà nước. Nếu tài sản không đủ, các đối tượng cùng thứ tự được trả theo tỷ lệ tương ứng với số nợ.
Rủi Ro Và Lưu Ý Chứng Cứ Của Chủ Nợ
Nộp đơn không bảo đảm thu hồi được nợ. Rủi ro thường gặp gồm:
- Nộp đơn khi chưa đủ 06 tháng, khiến đơn bị trả lại vì người nộp chưa có quyền;
- Khoản nợ không rõ ràng. Khi doanh nghiệp phản đối, Tòa án cần xem xét kỹ chứng cứ;
- Doanh nghiệp nộp đơn phục hồi. Luật ưu tiên phục hồi nên chủ nợ có thể phải thương lượng phương án trả nợ;
- Bỏ lỡ hạn 15 ngày gửi giấy đòi nợ sau quyết định mở thủ tục.
Về chứng cứ, chủ nợ nên chuẩn bị:
- Hợp đồng, phụ lục, hóa đơn và chứng từ giao hàng hoặc nghiệm thu;
- Biên bản đối chiếu công nợ, thư điện tử hoặc văn bản thừa nhận nợ;
- Văn bản đòi nợ có xác nhận đã gửi, bản án hoặc phán quyết trọng tài nếu có.
Các phương án thu hồi khác có trong bài luật sư tư vấn thu hồi nợ cho doanh nghiệp.
Cơ Sở Pháp Lý
- Luật Phục hồi, phá sản số 142/2025/QH15, thông qua ngày 11/12/2025, có hiệu lực từ ngày 01/03/2026, thay thế Luật Phá sản số 51/2014/QH13 (đã được sửa đổi theo Luật số 85/2025/QH15);
- Nghị quyết 02/2026/NQ-HĐTP ngày 17/04/2026 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, có hiệu lực từ ngày 01/06/2026;
- Quy định của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ của Tòa án nhân dân khu vực.
Câu Hỏi Thường Gặp
Chủ nợ yêu cầu mở thủ tục phá sản sau bao lâu kể từ ngày nợ đến hạn?
Sau khi doanh nghiệp không trả nợ quá 06 tháng kể từ ngày đến hạn. Mốc 03 tháng của Luật Phá sản 2014 không còn áp dụng cho vụ việc mới.
Chủ nợ có bảo đảm có được nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản không?
Chỉ chủ nợ có bảo đảm một phần mới có quyền. Chủ nợ có bảo đảm đầy đủ không thuộc nhóm người nộp đơn và được thanh toán bằng tài sản bảo đảm theo quy định của luật sau khi mở thủ tục.
Chủ nợ có phải nộp tạm ứng chi phí phá sản không?
Có, trừ các trường hợp được miễn như người lao động, công đoàn, cơ quan thuế và cơ quan bảo hiểm xã hội. Thẩm phán quyết định mức tạm ứng cho từng vụ việc.
Sau khi Tòa án mở thủ tục phá sản, chủ nợ phải làm gì?
Gửi giấy đòi nợ kèm chứng cứ trong 15 ngày kể từ ngày có quyết định mở thủ tục. Chủ nợ không gửi đúng hạn thì mất quyền tham gia thủ tục, trừ trường hợp bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan.
Dịch Vụ Tư Vấn Cho Chủ Nợ Tại GV Lawyers
GV Lawyers hỗ trợ chủ nợ đánh giá điều kiện nộp đơn, rà soát chứng cứ công nợ và soạn hồ sơ. Dịch vụ nằm trong nhóm tư vấn pháp lý thường xuyên cho doanh nghiệp.
Nếu doanh nghiệp của bạn đang có khoản nợ quá hạn chưa thu hồi được, hãy liên hệ với GV Lawyers. Chúng tôi sẽ đánh giá hồ sơ, phương án thu hồi và thời điểm nộp đơn phù hợp.
Bài viết mang tính chất tham khảo pháp lý chung, không thay thế cho ý kiến tư vấn cụ thể của luật sư đối với từng trường hợp. Liên hệ GV Lawyers để được tư vấn chi tiết.
