Thỏa Thuận Tài Sản Trước Hôn Nhân Có Hiệu Lực Tại Việt Nam Không?

Thỏa Thuận Tài Sản Trước Hôn Nhân Có Được Pháp Luật Việt Nam Công Nhận Không?

Pháp luật hôn nhân và gia đình Việt Nam công nhận quyền của hai bên nam nữ được thỏa thuận về chế độ tài sản trước khi kết hôn, thay vì áp dụng chế độ tài sản theo luật định. Tuy nhiên, để thỏa thuận này có hiệu lực pháp lý và được tòa án chấp nhận khi xảy ra tranh chấp, văn bản thỏa thuận phải được lập trước ngày đăng ký kết hôn, bằng hình thức văn bản, và phải được công chứng hoặc chứng thực theo đúng quy định.

Cơ Sở Pháp Lý Cho Thỏa Thuận Chế Độ Tài Sản Của Vợ Chồng

Luật Hôn nhân và Gia đình hiện hành cho phép vợ chồng lựa chọn một trong hai chế độ tài sản: chế độ tài sản theo luật định hoặc chế độ tài sản theo thỏa thuận. Đây chính là cơ sở để một bản thỏa thuận được thừa nhận, thay vì mặc định áp dụng nguyên tắc tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân.

Điều kiện tiên quyết là thỏa thuận phải được xác lập trước khi hai bên đăng ký kết hôn. Nếu lập sau khi đã kết hôn, văn bản đó không còn là thỏa thuận tiền hôn nhân theo đúng bản chất, mà có thể được xem xét dưới hình thức thỏa thuận phân chia hoặc thay đổi chế độ tài sản trong thời kỳ hôn nhân, với điều kiện và hệ quả pháp lý khác.

Về hình thức, thỏa thuận bắt buộc phải lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực. Thiếu một trong hai yếu tố hình thức và thời điểm này, thỏa thuận rất dễ bị tuyên vô hiệu khi phát sinh tranh chấp. Thỏa thuận có hiệu lực kể từ thời điểm hai bên đăng ký kết hôn, chứ không phải ngay từ ngày ký.

Nội Dung Thường Có Trong Một Thỏa Thuận Tài Sản Trước Hôn Nhân

Một bản Thỏa thuận tài sản trước hôn nhân soạn thảo chặt chẽ thường bao gồm các nội dung sau:

• Xác định tài sản riêng của mỗi bên trước khi kết hôn, bao gồm bất động sản, cổ phần, doanh nghiệp, tài khoản ngân hàng, tài sản trí tuệ.
• Nguyên tắc xác định tài sản chung hình thành trong thời kỳ hôn nhân, kể cả thu nhập, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng.
• Nghĩa vụ tài chính đối với các khoản nợ, chi phí sinh hoạt chung, nghĩa vụ cấp dưỡng nếu có con chung hoặc con riêng.
• Phương án xử lý tài sản khi ly hôn, bao gồm cách phân chia, quyền ưu tiên đối với tài sản là nhà ở, doanh nghiệp gia đình.
• Cơ chế sửa đổi, bổ sung thỏa thuận trong thời kỳ hôn nhân khi hoàn cảnh tài sản thay đổi.

Nội dung càng cụ thể, rõ ràng, thì khả năng tòa án công nhận và áp dụng khi xét xử càng cao.

Khi Nào Thỏa Thuận Bị Vô Hiệu Hoặc Không Được Công Nhận

Không phải mọi thỏa thuận tài sản trước hôn nhân đều có giá trị. Thỏa thuận có thể bị tuyên vô hiệu toàn bộ hoặc từng phần trong một số trường hợp phổ biến sau:

• Không tuân thủ hình thức bắt buộc, ví dụ không công chứng, không chứng thực, hoặc lập sau ngày đăng ký kết hôn.
• Nội dung thỏa thuận vi phạm điều cấm của luật hoặc trái đạo đức xã hội, ví dụ tước bỏ hoàn toàn quyền được cấp dưỡng, quyền đối với tài sản chung tối thiểu.
• Thỏa thuận ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của con chưa thành niên hoặc con đã thành niên mất năng lực hành vi, mất khả năng lao động.
• Một bên bị ép buộc, lừa dối, đe dọa khi ký kết, hoặc không đủ năng lực hành vi dân sự tại thời điểm giao kết.
• Nội dung thỏa thuận không rõ ràng, dẫn đến việc tòa án áp dụng chế độ tài sản theo luật định để giải quyết phần không rõ.

Khi tranh chấp phát sinh và một bên khởi kiện tranh tụng tại tòa án, việc thỏa thuận có bị vô hiệu hay không sẽ do tòa án xem xét dựa trên hồ sơ, chứng cứ và hoàn cảnh cụ thể.

Lợi Ích Thực Tế Của Việc Lập Thỏa Thuận Tài Sản Trước Hôn Nhân

Đối với người có tài sản riêng lớn, sở hữu doanh nghiệp, cổ phần, hoặc có yếu tố nước ngoài (một bên là người nước ngoài, tài sản ở nước ngoài), việc lập thỏa thuận tài sản trước hôn nhân mang lại nhiều lợi ích thiết thực.

Trước hết, thỏa thuận giúp minh bạch hóa ranh giới tài sản riêng và chung ngay từ đầu, tránh việc tài sản kinh doanh bị coi là tài sản chung một cách không mong muốn. Thứ hai, thỏa thuận giúp giảm thiểu rủi ro tranh chấp kéo dài nếu hôn nhân không như mong đợi, hạn chế việc phải khởi kiện tranh tụng tại tòa án với chi phí thời gian và tài chính đáng kể. Thứ ba, đối với doanh nghiệp gia đình, thỏa thuận giúp bảo vệ sự ổn định của cơ cấu sở hữu và điều hành, tránh xáo trộn khi có biến động hôn nhân.

Vì tính chất phức tạp về pháp lý và tài sản, việc soạn thảo nên có sự tham gia của luật sư tại Việt Nam am hiểu cả pháp luật hôn nhân gia đình lẫn pháp luật doanh nghiệp, đầu tư, đặc biệt khi có yếu tố nước ngoài. Ngoài ra, tài sản và hoàn cảnh gia đình luôn thay đổi theo thời gian, nên duy trì tư vấn pháp lý thường xuyên để rà soát, cập nhật thỏa thuận là điều cần thiết, tránh để văn bản trở nên lạc hậu hoặc không còn phù hợp với thực tế.

Câu Hỏi Thường Gặp

Bài viết mang tính chất tham khảo pháp lý chung, không thay thế cho ý kiến tư vấn cụ thể của luật sư đối với từng trường hợp. Liên hệ GV Lawyers để được tư vấn chi tiết.